T.C. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO : 2021/476 KARAR NO : 2021/460 KARAR TR : 20/09/2021

T.C.

UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ

ESAS NO: 2021/476

KARAR NO: 2021/460

KARAR TR : 20/09/2021

ÖZET: Yolcu treninin raydan çıkarak devrilmesi ile neticelenen kazada yakınları vefat eden davacıların maddi ve manevi tazminat istemiyle açtıkları davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

K A RA R

Davacılar:1- F.S. 2- N.S. 3- R.S.

Vekili :Av. E.M.

Davalılar :1- TCDD GenelMüdürlüğü 2- TCDD Taşımacılık A.Ş

Vekili : Av. Z.K. Av. E.D.

I. DAVA KONUSUOLAY

1. Davacılar vekili, Uzunköprü- Halkalı seferini yapan 12703 sefer sayılı yolcu treninin 08/07/2018 tarihinde Tekirdağ ili, Çorlu ilçesi, Sarılar Mahallesinde devrilmesi ile neticelenen kazada TCDD Genel Müdürlüğünün demiryolu altyapı hizmeti sunma görevini tamamen ihmal ettiğinden, TCDD Taşımacılık A.Ş'nin de yolcuların emniyetinden ve kaliteli bir yolculuk yapmasını sağlaması gerektiğinden bahisle, davacılar lehine toplam 522.000 TL tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.

II. UYUŞMAZLIĞAİLİŞKİNBAŞVURUSÜRECİ

A. Adli Yargıda

2. Çorlu 4.AsliyeHukukMahkemesi, E.2019/299, K.2019/51 sayılı dosyada 03/04/2019 tarihinde, "6100 sayılıHMK'nın 114/1-bve 115/2maddeleri uyarınca yargı yolunun caizolmaması sebebiyle davanın usulden reddine" karar vermiş, kararın istinaf edilmeksizin kesinleştiği anlaşılmıştır. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:

"...Davalı tarafolanTCDDGenelMüdürlüğü ve TCDDTaşımacılıkAŞbirer kamu tüzelkişisidir. Bilindiğiüzere TürkiyeCumhuriyet Devlet Demiryolları ikiyeayrılmış olup TCDDGenelMüdürlüğü demiryolualtyapısını yönetmeye devam ederken TCDD TaşımacılıkiseTürkiye'dekiyolcuveyükdemiryolutaşımacılığındansorumludur.Heriki kurumuneylemve işlemleritekelvekamusal nitelikteolupkamu hizmeti kavramı çerçevesindedir. İsteminilerisürülüşveolayıngerçekleşme biçimine göredavanın anılan davalıyayöneltilmesininnedenidedavalıidareninhizmetkusurundandoğanzararın ödetilmesiistemidir. 2577sayılıİdari Yargılama Usulü Kanununun2/1-bmaddesi gereğincebutüristemlerintamyargı davasıolarakidariyargıyerindeaçılacakdavada ilerisürülmesigerekir.

...KarayollarıTrafikKanununun110.maddesi "İşleteniveyasahibiDevletve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyetverdiğizararlara ilişkin olanlarıdâhil,bu Kanundandoğansorumlulukdavaları,adliyargıdagörülür.Zarargöreninkamugörevlisi olması, bufıkrahükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemingeçittemeydanagelen

UYAP Bilişim Sistemindeki bu dokümana https://vatandas.uyap.gov.tr adresinden szrpiu1 - Yx1pNCc - G5TouMa - EyUQig= ile erişebilirsiniz.

tren-trafikkazalarındada bu Kanun hükümleri uygulanır"şeklinde düzenlenmiştir.Bu yasa hükmünegörebirtrenkazasınedeniyletazminatistemlidavanınadliyargıdagörülebilmesi içinkazanınhemzemingeçittemeydanagelmesivetren-trafıkkazasışeklindecereyanetmesi gerekmektedir. Davakonusu tren kazası, hemzemingeçitte gerçekleşmediğigibi kaza tren-trafık kazası niteliğinde olmayıpbaşlıbaşına bir trenkazasıdır.Kazanınnedeni, dava dilekçesinde tren raylarındaki bozulma, yapımında veya bakımında eksiklik olarakbelirtildiğindeneldeki davanın idarenin hizmet kusuruna dayalı olarak açıldığı anlaşılmaktadır.Dolayısıyla dava konusu tren kazasında KTK'nın 110. maddesinin uygulanması veadliyargıdauyuşmazlığın çözümlenmesimümküngörülmemiştir."

3. Davacılar vekili, benzer yöndeki taleple bu kez idari yargı yerinde dava açmıştır.

B. İdari Yargıda

4. Tekirdağ 1. İdare Mahkemesi E.2019/779, K.2019/740 sayılı dosyada 28/06/2019tarihinde,"2577 sayılı Kanun'un14/3-a ve15/1 -amaddeleriuyarınca davanıngörevyönündenreddine" karar vermiş, bu kararın da istinaf ve temyiz aşamalarının tamamlanmasıyla kesinleştiği anlaşılmıştır. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:

"...Uyuşmazlıkta;davacıların tazminini talep ettiği zararlarınUzunköprü - Halkalı seferiniyapan12703 sefersayılıyolcutreniiçerisindeyolcuolarakbulunanyakınları Hakan SEL veOğuzArda SEL'invefat etmesi nedeniylemeydana geldiği anlaşılmakta olup; davacılarıntrendeyolcuolarakbulunanyakınlarınınvefat: nedeniyleuğradığızararın tazminineilişkindavada,olayınikiözel hukuk kişisi arasında imzalanan bir taşımasözleşmesiningereği gibi ifa edilip edilmediği noktasından hareketle incelenmesi gerekliğinden, yolcununuğradığı zarardandolayı taşıyıcınıntazminsorumluluğunun saptanmasınailişkin olandavanın,özel hukuk hükümlerinegöregörümveçözümündeadli yargıyeriningörevliolduğusonucunaulaşılmaktadır.

NitekimUyuşmazlıkMahkemesiHukukBölümü'nün 27.03.2000 tarihli,E:2000/6, K:2000/5; 12.06.2000tarihli, E:2000/25, K:2000/27ve 11 04 2015 tarihli, E:2016/97, K:2016/192 sayılı kararları dabuyöndedir."

III. İLGİLİ HUKUK

5. 04/06/2016 tarihli ve 29732 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü (TCDD) Ana Statüsü'nün "AmaçveKapsam"başlıklı 1. maddesinde, "Bu AnaStatünün amacı; TürkiyeCumhuriyeti DevletDemiryollarıİşletmesiGenelMüdürlüğüadı altındateşkilolunaniktisadidevlet teşekkülününhukukistatüsünü, faaliyetalanınıvegörevlerini, organlarını veteşkilat yapısını, müessese, bağlı ortaklık, işletme ve iştirakleri ile bunlararasındakiilişkileri,tasfiye,denetim,malive personeleilişkinhükümlerilemalvarlığıveilgilidiğerhususları düzenlemektir"hükmüne yer verilmek sureti ile, TCDD'nin kamu iktisadi teşebbüsü olarak faaliyet göstereceği alanlar ve bu alanlara ilişkin oluşturulacak organlar ve teşkilat yapısının söz konusu ana statü ile belirleneceğinin düzenleme altında alınmıştır.

6. Aynı Statünün "HukukiStatü" başlıklı 4. maddesi şöyledir:

"(1) BuAnaStatüileteşkilolunanTCDD; tüzelkişiliğesahip,faaliyetlerinde özerkve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı biriktisadi devlet teşekkülüdür.

(2) TCDD;Kanun,KHKvebuAna Statü hükümlerisaklı kalmaküzere özel hukuk hükümlerinetabidir.

2

(3)TCDD,10/12/2003tarihlive 5018 sayılı KamuMaliYönetimiveKontrolKanunu ile 8/9/1983tarihlive 2886sayılı Devlet İhaleKanunuHükümlerinetabideğildir. 2/4/1987 tarihlive3346sayılı Kamu İktisadiTeşebbüsleriileFonlarınTürkiye Büyük Millet MeclisinceDenetlenmesininDüzenlenmesiHakkındaKanunile3/12/2010 tarihli 6085 sayılı SayıştayKanunuçerçevesindeSayıştaydenetiminetabidir.

(4)TCDD'ninmerkeziAnkara'dadır.TCDD'nin merkeziYPKKararıile değiştirilebilir.

(5)TCDD'nin sermayesi 49.600.000.000,00-TL. olup, tamamı Devlete aittir.TCDD'nin sermayesiBakanlığınteklifi üzerineYPKKararı iledeğiştirilebilir.

(6)TCDD'nin ilgili olduğuBakanlık, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığıdır."

7. Söz konusu Statünün "Hüküm bulunmayanhaller"başlıklı 22. maddesinde de, "BuAnaStatüdehükümbulunmayanhususlardaKanun, KHKve6102sayılı Kanun hükümleri uygulanır."düzenlemesine yer verilmiştir.

8. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "Taşıyıcının Sorumluluğu"başlıklı 914. maddesindeki düzenleme şöyledir:

"(1)Taşıyıcı,yolcularırahatbiryolculuklavesağlıklıolarakgidecekleriyere ulaştırmakla,özellikle hava,ses,yer ve çevrekirliliğine meydan vermemek için gerekli düzeni kurmakla, gereklidiğer tüm önlemleri almakve mevzuatta öngörülen kurallara uymaklayükümlüdür.

2)Taşıyıcı, yolcularınkazayauğramalarındandoğacakzararıtazmineder.Yolcunun kazasonucundaölmesihâlinde, onunyardımındanyoksunkalanlaruğradıklarızararın tazmininitaşıyıcıdan isteyebilirler. Ancak, taşıyıcı, kazanınkendisininveyayardımcılarının enyüksek özenigöstermelerinerağmen, kaçınamayacakları vesonuçlarınıönleyemeyecekleri bir sebepten ileri geldiğini ispat ederse tazminattan kurtulur.

3)Taşıyıcı,bilette belirtilenyerinbaşka birkişiyeverilmesi,bilettegösterilenaraç yerine onunlaaynıdüzeydeolmayan başkabir aracın sefere konulması, aracın bellisaatten öncehareketinedeniyleyolcununyetişememesi,taşımaaracındadurumungerektirdiğiilk yardımmalzemelerininveilaçlarınınbulundurulmaması veyabunlardanderhâlyararlanma imkânınınsağlanmamışolmasısebebiylede,ikincifıkrayagöresorumludur;herhangibir zararispatedilmesebiletaşıyıcıbiletparasının üç katını tazminatolaraköder.

4) Üçüncü fıkradagösterilenhareketleriyapanaraçşoförleri,araçlarıemrialtında bulunduran kişilerile araçları taşıma işinde kullanılanlar, şikâyet üzerine, kollukgörevlileri tarafındanyüzTürkLirasındanbinbeşyüzTürkLirasınakadaridariparacezasıyla

.

9. Yine Aynı Kanun'un "Ticaridavalar,çekişmesiz yargıişlerive delilleri"başlıklı

4. maddesi ise şu şekildedir:

"(1) Heriki tarafındaticariişletmesiyle ilgilihususlardan doğanhukuk davalarıve çekişmesizyargı işleriile taraflarıntacir olupolmadıklarına bakılmaksızın;

a) Bu Kanunda,

b)TürkMedenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlarhakkındaki 962 ilâ969 uncu maddelerinde,

c)11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılıTürk Borçlar Kanununun malvarlığının veyaişletmenindevralınmasıileişletmelerinbirleşmesive şekildeğiştirmesi hakkındaki202ve 203, rekabetyasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ501,kredimektubu vekredi emrini düzenleyen515 ilâ519, komisyonsözleşmesineilişkin 532ilâ545, ticaritemsilciler,ticarivekiller ve diğer taciryardımcıları için öngörülmüşbulunan 547 ilâ 554,havalehakkındaki555 ilâ 560,saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ580 incimaddelerinde,

3

d) Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta,

e)Borsa,sergi,panayırvepazarlarileantrepoveticareteözgüdiğeryerlereilişkin özel hükümlerde,

f) Bankalara, diğerkredikuruluşlarına,finansalkurumlarave ödünçparaverme işlerineilişkin düzenlemelerde,öngörülen hususlardan doğanhukuk davalarıve çekişmesiz yargıişleri ticaridavaveticari nitelikte çekişmesiz yargı işisayılır. Ancak, herhangibir ticariişletmeyiilgilendirmeyenhavale,vediavefikirvesanateserlerineilişkinhaklardan doğandavalarbundanistisnadır.

(2)Ticari davalarda dadeliller ilebunların sunulması 18/6/1927tarihli ve 1086 sayılı HukukUsulü MuhakemeleriKanunuhükümlerinetabidir."

IV. İNCELEMEVE GEREKÇE

A. İlkİnceleme

10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Celal Mümtaz AKINCI'nın başkanlığında, Üyeler Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katılımlarıylayapılan 20/09/2021 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdari ve adli yargı yerleri arasında anılan Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.

B. Esasın İncelenmesi

11. Raportör-Hâkim Engin SELİMOĞLU'nun davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ'nin ve Danıştay Savcısı Yakup BAL'ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

12. Dava, Uzunköprü - Halkalı seferini yapan 12703 sefer sayılı yolcu treninin 08/07/2018 tarihinde Tekirdağ ili, Çorlu ilçesi, Sarılar Mahallesinde raydan çıkarak devrilmesi ile neticelenenkazada yakınları vefat eden davacıların maddi ve manevi tazminat istemiyle açılmıştır.

13. Dosya kapsamı ve yukarıda yer verilen mevzuat çerçevesinde dava konusu olay incelendiğinde, davacınınyakınlarının davaya konu kaza meydana geldiğinde, tren içerisinde yolcu olarak bulunduğu, dava konusu kazaya ilişkin olarak düzenlenen Çorlu Cumhuriyet Başsavcılığının 2019/71 no'lu iddianamesi ve yargılaması devam eden Çorlu 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2019/60 Esas sayılı dosyası ile sabit olduğu tespit edilmiştir.

14. Buna göre, TCDD İşletmesi'nin, tekel kapsamında demiryolu taşımacılığı hizmetini yürüten, tüzel kişiliğe sahip bir kamu kurumu ise de; Ana Statü ile, özerk bir tarzda ve ekonomik gereklere uygun olarak kârlılık ve verimlilik ilkeleri doğrultusunda yönetilmesi amacıyla, iktisadi faaliyetleri bakımından özel hukuk hükümlerine tabi olduğu anlaşılmaktadır.Bu kapsamda dava konusu olayın niteliğini belirlemek gerekirse; davanın, davalı idarenin yürüttüğü iktisadi faaliyet çerçevesinde bir taşıma sözleşmesi ile kazaya

4

karışan trende yolcu olarak bulunan davacının uğradığı zararın tazminine ilişkin olduğu, dolayısıyla olayın iki özel hukuk kişi arasında imzalanan bir taşıma sözleşmesinin, gereği gibi ifa edilip edilmediği noktasından hareketle incelenmesi ve görevli mahkemenin bu kapsamda belirlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

15. Hal böyle iken; özel hukuk hükümlerine tabi, iktisadi devlet teşekkülü statüsünde olan ve davacıların murisleri ile arasında, yürütülen taşıma faaliyeti kapsamında yapılmış taşıma sözleşmesi ilişkisi bulunan davalının, taşıma sırasında gerçekleşen kaza nedeni ile davacının uğradığı zararı giderme borcunun, özel hukuk hükümleri çerçevesinde adli yargı yerinde ele alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Çorlu 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 03/04/2019 tarihli ve E.2019/299, K.2019/51 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.

V.HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Davanın çözümünde ADLİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,

B. Çorlu 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 03/04/2019 tarihli ve E.2019/299, K.2019/51 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,

20/09/2021 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK kararverildi.